Column van Pip
Zaterdag 02 Februari 2008Vuurwerk
(25 januari 2008)
Nou, het nieuwe jaar is dus begonnen. 2008 alweer, dat schiet lekker op. Ja, ik weet ook niet waar naartoe, maar dat zeg je dan; dat schiet alweer lekker op. Naar 2009 denk ik. Of naar het bejaardentehuis, dat kan ook. En ik moet zeggen: tot nu toe valt het me niet tegen, dat 2008. Een beeje regenachtig nu en dan, maar over het algemeen hebben we niks te klagen.
Hoe anders was het in de laatste dagen van 2007. En dan vooral op de laatste dag. Want ik had het er al eens eerder over willen hebben, maar eigenlijk vind ik dat we eens goed moeten nadenken over het afsteken van vuurwerk. Laat ik voorop stellen dat ik er zelf niet van hou. Als ik van ontploffingen had kunnen genieten, was ik wel in het leger gegaan. En dan het liefst bij de genie. Dan had ik me dag in dag uit kunnen uitleven met het opblazen van bruggen, mijnen en vijandelijke mitrailleursnesten.
Maar ik ben dus niet in het leger gegaan en niet bij de genie en zelfs niet bij de explosieven opruimingsdienst, maar toch word ik de laatste dagen van het jaar steeds weer geterroriseerd door mensen die wél lok beleven aan het afsteken van rotjes, zevenklappers, gillende keukenmeiden en hoe die dingen allemaal maar mogen heten. En ik denk dat steeds: hou je gemak, maak je er niet druk over, het is maar een paar dagen in het jaar en ze beleven er toch plezier aan. Het houdt ze van de straat. Of in dit geval doet het dat dus juist niet. En waarom zou ik andermans plezier vergallen omdat ik nu eenmaal een hekel aan vuurwerk heb.
Dat dacht ik tot ik er dit jaar achter kwam dat ik daarin niet alleen sta. Tientallen mensen blijven de laatste dagen van het jaar binnen, achter gesloten deuren en met de ramen dicht, omdat ze niet de straat op durven. Huisdieren worden op oudjaarsavond gedrogeerd omdat er anders geen huis mee te houden is en bejaarden verschuilen zich in bed met het hoofd diep onder de dekens.
En dat omdat een relatief kleine bevolkingsgroep meent het nieuwe jaar te moeten beginnen met het verdrijven van de boze geesten. Nou, als het afsteken van vuurwerk bedoeld is om boze geesten te verjagen, dan ben ik zeker een boze geest.
Dit jaar, of dus eigenlijk vorig jaar, leek op oudjaarsdag wel oorlog. Midden in Den Burg was een groep mensen bezig met carbid schieten. Daarbij is het de bedoeling de deksel van een melkbus zo ver mogelijk weg te schieten door het tot ontploffing brengen van gas, dat met behulp van carbid en water is gevormd. Dat maakt een oorverdovend lawaai. Van dichtbij leek het of er in het park een bendeoorlog werd uitgevochten of dat Hamas in Den Burg was neergestreken. Daarnaast vlogen de putdeksels in het rond, wat niet directe bevordelijk is voor de volksgezondheid.
Later die dag werd vuurwerk naar binnen gegooid bij de Kompasschool. De schade werd later begroot op 12.000 euro, niet te verhalen omdat niet bekend is wie de daders waren.
Als iemand zou voorstellen op een mooie dag in het voorjaar met een vliegtuigje rond te vliegen om een flinke hoeveelheid giftige stoffen, zware metalen en fijnstof rond te strooien, zouden mensen vragen of verder thuis alles wel goed ging. Maar met oudjaar mag dat blijkbaar opeens wel. Dan gelden geen milieuvoorschriften meer en mogen tientallen kilo’s schadelijke stoffen ongecontroleerd worden verspreid, door middel van ontploffingen die ook niet direct zonder gevaar zijn. Branden, afgerukte ledematen, slachtoffers, straten vol vuilnis, allemaal voor de traditie. Zelfs de smog op nieuwjaarsdag werd veroorzaakt door de grote hoeveelheid vuurwerk die de avond tevoren was afgestoken.
De meierblis is om dezelfde redenen bijna verboden en wordt slechts met zeer veel moeite in stand gehouden. Misschien is er iets voor te zeggen dezelfde regels ook eens toe te passen op het afsteken van vuurwerk. Daar zouden we niet alleen mij, maar ook een groot aantal andere mensen een plezier mee doen.
Schaamsingels
(23 november 2007)
We gaan steeds luxer op vakantie. Niet meer als een ouwe padvinder met rugzak en fluit de paden op, de lanen in, om ’s avonds bij het zelfgestookte kampvuur liederen te zingen uit Zangzaad voor kampeerders. Als we dan toch op vakantie gaan, doen we dat het liefst van alle gemakken voorzien in een luxe hotel, chalet of stacaravan.
Dat is niet zo heel vreemd, want ook thuis worden we door steds meer luxe omringd. En het is moeilijk dat een paar weken per jaar achter te laten. Eten koken zonder koelkast of magnetron, geen radio, televisie, e-mail of internet. Geen telefoon, geen I-pod of Senseo. Geen electriciteit of Texeler dekbed. Slechts minder mensen onder ons houden dat langer dan twee dagen vol. Een enkele ouwe padvinder daargelaten.
En de markt speelt daar lustig op in. Eerst maakt de markt ons afhankelijk van straalzenders, magnetrons, pinpasjes en stemcomputers en vervolgens biedt ze ons van alle gemakken voorziene vakantiehuisjes, stacaravans en chalets. Vrijwel niemand kruipt meer voor zijn lol een week of drie in een tentje, dat hij dan ook nog eens in een rugzak met zich meedraagt. En niemand is graag langer dan een uurtje buiten bereik van een mobiele telefoon of hotspot voor de laptop. Want het mag dan vakantie zijn, het leven gaat natuurlijk wel door.
Dus langzaam worden de voor tentjes gereserveerde plaatsen opgeslokt door steeds grotere en steeds luxere stacaravans en chalets. De verharding van de kampeerplaatsen, het schrikbeeld van de jaren tachtig toen steeds meer voor tentjes gereserveerde plaatsen werden opgeofferd voor de bouw van bungalows. Juist om hier paal en perk aan te stellen heeft de gemeente indertijd een ondergrens vastgesteld. Een derde van alle kampeerplaatsen moest gereserveerd blijven voor tenten en de kleinere toercaravans.
Maar onder druk van de maatschappelijke ontwikkelingen wordt deze ondergrens ter sprake gesteld. Is er nog wel behoefte aan zoveel kampeerplaatsen, vragen wij ons af. Is het voor de economie niet beter om luxere kampementen aan te bieden? Kunnen we niet tegemoet komen aan de wens naar steeds meer en steeds groter en steeds beter zonder ongeloofwaardig over te komen?
Dat zal helaas niet gaan. Zelfs voortschrijdend inzicht heeft zijn grenzen.
Want naast de luxe, is er een veel groter, essentieel verschil tussen tenten en toercaravans enerzijds en stacaravans en chalets anderzijds. Tenten en toercaravans gaan aan het eind van het seizoen eer weg. Verdwijnen als strandpaviljoens uit de duinen. Chalets en stacaravans blijven staan. Net als straks de strandpaviljoens. De lege campings, de verlaten kampeerterreinen bij de boer, dit alles hoort straks tot het verleden. Net als de verlaten duinen waar de wind vrij spel heeft en waar de eenzame wandelaar zich geheel aan zichzelf kan wijden. Nog even, en het open landschap waar we ooit zo trots op waren, is in zijn geheel opgegaan in de niet aflatende vraag naar meer.
Maar dan zet je er toch gewoon bomen omheen? Een schaamsingel. Dan zie je geen stacaravans of chalets. Waar Staatsbosbeheer zijn best doet een beetje lucht en meer licht in het bos te krijgen, zetten wij de rest van het eiland vol bosjes. En we houden ons voor dat als de bomen eenmaal groot zijn, valt het allemaal wel mee. Behalve natuurlijk in de winter, als er geen blaadjes aan de bomen zitten. Daarbij zijn dikke schaamsingels en her en der verspreide bosjes ook niet bepaald bevorderlijk voor het open landschap. Laten we nog eens goed nadenken over wat we nu eigenlijk willen voor we allemaal in het bos gaan wonen.
Ontgroening
(28 september 2007)
Texel ontgroent. Dat klinkt vreemd, maar niettegenstaande de langjarige inspanningen van Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, agrarische natuurvereniging De Lieuw en een handvol andere kleinere en grote natuurbeschermingsorgansiaties, is dat de term die voor de huidige ontwikkeling wordt gebruikt. Ontgroening.
Veel academici onder ons denken natuurlijk gelijk ana braspartijen in duistere cafés, vreemde rituelen en spreekkoren, vernedering en opname in de broederschap, maar dat is niet wat de plannenmakers ditmaal bedoelen. Het gaat nu om het verdwijnen van een hele bevolkingsgroepn, jongeren tussen 18 en de 25, die direct na het behalen van hun diploma niet allen de OSG, maar ook het eiland verlaten. Natuurlijk was dit altijd al het geval, maar de laatste tijd neemt het aantal emigrerende jongeren een hoge vlucht en daarmee neemt het probleem toe. Ook keren steeds minder jongeren na hun studie naar hun geboortgrond terug, waardoor het gat in de bevolkingspiramide steeds groter wordt. En als een dergelijke ontwikkeling zich eenmaal heeft ingeze, is het heel moeilijk deze een halt toe te roepen.
Tel daabij de gevolgen van de vergrijzing en aan de horizon doemt het schrikbeeld van een eiland vol bejaarden, met maar amper genoeg vrijwilligers om het verpleeghuis gaande te houden. Een eiland zoals Barra, tussen Glasgow en Kintyre, waar negen golfbanen zijn op vijfduizend inwoners, de gemiddelde leeftijd boven de veertig ligt en ook nauwelijks toeristen komen die jonger zijn en niet kunnen golfen. Een heel rustig eiland in een rustige omgeving, met weinig heuvels, waarmensen komen voor hun rust.
De vraag is natuurlijk waar de ontvolking vandaan komt en of deze te stoppen is. Zelf ben ik geneigd te geloven dat de landelijke overheid hier mede debet aan is, door jongeren te dwingen een hogere studie of beroepsopleiding te volgen, wat tot gevolg heeft dat andere opleidingen in een kwaad daglicht komen te staan en als minderwaardig wordne beschouwd. En dat terwijl juist op een eiland als het onze, waar het toerisme een belangrijke vorm van bestaan vormt, vakmensen van groot belang zijn. Er is nu al een tekort aan vakmensen in de horeca, maar ook andere ondernemers beginnen al problemen te krijgen bij het vinden van gekwalificeerd en gemotiveerd personeel. Om over aannemers, bouwondernemers, installatiebedrijven en garages maar te zwijgen.
Aan de andere kant lijken de inspanningen een beetje gestokt om Texel tot kenniseiland te maken. De Texelacademie lijkt een stille dood gestorven, Alterra staat op het punt van vertrekken en ook het stimuleren van telewerken lijkt niet erg van de grond te komen. Wonen op Texel, werken aan de overkant. Hoeveel beter wil je het hebben? Er zijn vele bedrijven actief op het internet, maar nog maar weinig van hen reiken over de grens van het Marsdiep heen. Stark en Koopplein en dan hebben we het wel een beetje gehad.
Aan de andere kant gaan we als gekken door met het bouwen van woningen, terwijl alle onderzoeken er op wijzen dat er binnen afzienbare tijd niemand meer is om er in te wonen. Ook langs die weg ontgroent en versteent het eiland. Het resultaat laat zich raden: dalende prijzen, leegstand, achterstallig onderhoud, verrommeling en daardoor een toenemende emigratie, versmalling van het winkelbestand, werkloosheid en ook in het café kun je je zorgen niet verdrinken, want er is niemand meer die een fatsoenlijk biertje kan tappen.
Het lijkt een somber beeld en toekomstmuziek. Maar het is wel iets om in de gaten te houden. En alleen het krijgen van kinderen biedt geen voldoende oplossing, we moeten die kinderen ook een toekomst bieden. Laten we beginnen met trots te zijn op het eiland, trots op wat we hier presteren, trots dat we ons weten staande te houden in de ontwikkelingen van de 21ste eeuw. Want we doen het toch maar mooi. Laten we gezamenlijk de verrommeling tegengaan, alle negatieve gedachten uitbannen en opbouwende heengaan. Weg met de Jan Saliegeest. De schouders eronder en het beste uit onszelf halen. Dan blijven de jongeren vanzelf vol verbazing staan om te kijken wat er op zo’n klein eiland allemaal mogelijk is.
drie reacties